مقدمه
در نیمۀ دوم سال 1401 شمسی، ناآرامیهای گستردهای در ایران به وقوع پیوست که به ویژه پس از مرگ مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد آغاز شد. در این بین، تشکیلات بهائی که همواره خود را از دنیای سیاست جدا میدانست، در ابتدا بهطور غیرمستقیم با حوادث همدلی نشان داد اما بهتدریج وارد عرصه سیاسی شد. این مقاله با هدف بررسی عملکرد تشکیلات بهائی در ارتباط با این ناآرامیها و بهویژه کمپین «داستان ما یکیست» و موضعگیریهای آن در رابطه با اعتراضات و جنبش «زن ـ زندگی ـ آزادی» به تجزیه و تحلیل فعالیتهای این جامعه در سالهای اخیر میپردازد.
بخش اول: تشکیلات بهائی و سیاست
تشکیلات بهائی همواره خود را از سیاست جدا دانسته و یکی از اصول بنیادین آن «عدم دخالت در سیاست» است. با این حال، در نیمۀ دوم سال 1401 و پس از آغاز ناآرامیهای گسترده در ایران، این تشکیلات به تدریج وارد سیاست شد. در ابتدا، بهائیان از حضور در تجمعات و اعتراضات سیاسی خودداری کردند و تلاش داشتند تا این وقایع را بهعنوان «شورشهای بزرگ» و یک حرکت حزبی معرفی کنند. اما با ادامه ناآرامیها و بروز فشارهای بینالمللی، این تشکیلات اجازه داد که بهائیان در برنامههای سیاسی مخالفان نظام جمهوری اسلامی شرکت کنند و با ایجاد کمپینی به نام «داستان ما یکیست»، از موج اعتراضات به نفع خود بهره برداری کنند.
بخش دوم: کمپین «داستان ما یکیست»
در سال 1402، جامعه جهانی بهائی با راهاندازی کمپین «داستان ما یکیست» بهعنوان بخشی از استراتژی «نقشه 9 ساله»، هدف خود را گرامیداشت 10 زن بهائی اعدامشده در دهۀ 60 شمسی قرار داد. این کمپین تلاش داشت تا برابری جنسیتی و حقوق زنان را در ایران تبلیغ کرده و این موضوع را بهعنوان یک مسئله جهانی معرفی کند. این کمپین در ابتدا در فضای مجازی و رسانهها پخش شد و با استفاده از داستانهای تاریخی، سعی در ایجاد همدلی با زنان ایرانی و همچنین برجستهسازی نقش بهائیان در مبارزات اجتماعی داشت. با وجود اینکه این کمپین گامی مهم در راستای حمایت از حقوق زنان بود، برخی منتقدان آن را بهعنوان یک حرکت تبلیغاتی برای اهداف درونگروهی و سیاستهای تشکیلاتی بهائیان قلمداد کردند.
بخش سوم: تعاملات تشکیلات بهائیت با جامعه مدنی
تشکیلات بهائی در طول تاریخ خود به دلیل عدم موضعگیریهای صریح و موثر در حمایت از سایر اقلیتها و گروههای آسیبدیده در ایران مورد انتقاد قرار گرفته است. در دوران پس از انقلاب اسلامی، بهائیان عموماً به مشکلات درونگروهی خود پرداخته و نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی کشور بیطرفی نشان دادهاند. این رفتار در زمانی که جامعه مدنی ایران درگیر اعتراضات بود، بهویژه در رابطه با حقوق سایر اقلیتها و گروههای اجتماعی، بسیار محسوس بود. تحلیلگران سیاسی و اجتماعی بر این باورند که سکوت بهائیان در این مقاطع به علت اصل «عدم دخالت در سیاست» و «لزوم اطاعت از حکومت» بوده است.
بخش چهارم: موضع تشکیلات بهائیت در کمپین داستان ما یکیست
پس از مرگ مهسا امینی، در زمانی که اعتراضات شدت گرفت، جامعه مدنی از تشکیلات بهائی انتظار داشت که موضعگیری صریح و حمایتی از حقوق معترضان انجام دهد. اما این تشکیلات ابتدا خود را از وقایع کنار کشید و از دخالت در این جریانها پرهیز کرد. تنها با گذشت زمان و مشاهده تغییرات احتمالی در ایران، این تشکیلات به تصمیم به حضور در گفتمانهای اجتماعی گرفت و کمپین «داستان ما یکیست» را به راه انداخت. و حتی از مسئولان سابق بهائی در ایران برای شرکت در برنامههای سیاسی آینده دعوت کرد.
بخش پنجم: داستان ما یکیست در نقشه نه ساله بهائیت
در سال 1402، «نقشه 9 ساله» که در دسامبر 2021 توسط بیتالعدل به تصویب رسید، محور اصلی فعالیتهای تشکیلات بهائی را در ایران و خارج از آن شکل داد. هدف اصلی این نقشه «بروز و ظهور قوای جامعهسازی امر بهائی» معرفی شده بود که بهویژه در قالب کمپینها و برنامههای اجتماعی نمایان شد. در این میان، کمپین «داستان ما یکیست» یکی از اولین گامها در جهت تغییر رویکرد تشکیلات بهائی در مواجهه با مسائل اجتماعی و سیاسی بود.
بخش ششم: نتیجهگیری
فعالیتهای تشکیلات بهائی در سالهای اخیر، بهویژه در مواجهه با ناآرامیهای ایران، نشاندهنده تغییرات قابلتوجهی در رویکرد این تشکیلات بوده است. از یک طرف، این تشکیلات همچنان اصول «عدم دخالت در سیاست» را رعایت میکند، اما از طرف دیگر با اتخاذ استراتژیهایی مانند کمپین «داستان ما یکیست»، تلاش میکند تا در گفتمانهای اجتماعی و حقوق بشری حضور داشته باشد. این تغییرات، اگرچه بخشی از نقشه استراتژیک بلندمدت تشکیلات بهائی است، اما بهطور خاص در فضای سیاسی ایران و جهان، با چالشهایی روبهرو شده است.
((برای مطالعه کامل مستندات به فایل پی دی اف این مقاله مراجعه شود)):
پی دی افنسخه انگلیسی این مقاله را در اینجا مطالعه بفرمایید.
نظرات بسته شده است.